ÖVGÜNÜN SUYUNUN SUYU

En etkili övgüler iki insan arasında yüz yüze kurulan iletişimde bildirilen övgüler. Böyle bir durumda öven ile övgü alan doğrudan iletişim kurar. Bir araya gelip yüz yüze konuşurlar. Fakat doğrudan iletişim olanağı yoksa övgü iletişimi telefonla ya da yazılı olarak da gerçekleşebilir. Yüz yüze yapılan kadar değil ama uzaktan yapılan övgüler de önemli ölçüde etkili olur.

Gizil övgüler

Bazı durumlarda övgü dile getirilmez. İletişim ortamında sözlü ya da sözsüz olarak her hangi bir takdir ifadesi yer almaz. Söylenmez ama övgü vardır. Bu tür övgülere gizil övgü demek doğru olur.

Örneğin geniş ailelerdeki akşam yemeklerinde sofraya getirilen yemeklerin tamamen yenilip tüketilmesi gizil bir övgüdür. Yemekleri yapan kişinin içten içe gururlanmasına sebep olur. Yaptığı işin beğenildiğini düşünür. Kendisine her hangi bir övgü sözü iletilmese bile övgü almış gibi hisseder.

Sınıfta yüksek sesle okunacak yazıların her zaman aynı öğrenciye okutulması da öyle. O öğrenci sesinin ve okuma tarzının beğenildiğini bilir. Güzel okuduğunun takdir edildiğini duyumsar. Bu yönde her hangi bir şey söylenmese bile övgü almış gibi hisseder. Öğretmenin kendisini takdir ettiğinin farkındadır.

Yokluğunda övmek

Konuştuğumuz ortamda bulunmayan biri için sıraladığımız övgüler bu gruba girer. Yokluğunda övmek sadece bizim kültürümüzde değil dünya üzerindeki birçok başka kültürde de yaygındır. İki kişi konuşurken bir üçüncü kimse hakkında genellikle olumlu görüşler paylaşılır. Daha çok olumlu sözler söylenir. Takdir edilir. İyi insan denir, temiz kalpli denir, hakkını yememek gerek denir..

Kuşkusuz üçüncü kişiler hakkında bazen olumsuz görüşler de dile getirilir. Dedikodu da yapılır. Hatta kızgınlık ve öfke sergilenir. Ancak bulunduğumuz ortamda olmayan bir insanın daha çok iyi yönlerini konuşuruz. Birinin arkasından iyi sözler söylemeyi erdem olarak görürüz.

Dolaylı övgüler

Ne kadar da akıllı bir çocuksun sen. Ne güzel konuşuyorsun, ne kadar kibar yanıtlar veriyorsun. Aferin.. Bu gibi sözler bizim çocuğumuza söylendiği zaman gururlanırız. Çünkü bunlar aynı zamanda bize söylenmiştir. Dolaylı olarak onu iyi yetiştirdiğimiz bildirilmektedir.

Aynı durum yeni evimizi gezen konukların şu sözleri için de geçerli: Çok uyumlu olmuş. Perdelerle odanın duvar boyası ve yer döşemesi gerçekten birbirine çok gitmiş. Çok olumlu bir hava veriyor.. Bunlar da bizim ince zevkimizin, renkleri birbirine uydurma yeteneğimizin altını çizen sözler. Dolaylı övgüler.

Suyunun suyu

Gizil övgüler, dolaylı övgüler ve yokluğunda övmek insan olarak iyi olduğumuz alanlar. Hem bizim kültürümüzde hem de başka kültürlerde insanlar nedense yüz yüze övmeyi pek sevmiyor. Çevremizdeki birine iyi olduğu yönleri, başarılı olduğu işleri doğrudan söyleme eğiliminde değiliz. Bunun yerine dolaylı olarak bildirmeyi yeğliyoruz. O kişi ortamda yokken dile getiriyoruz. Ya da gerek bilinçli olarak gerekse farkında olmadan davranışlarımızla belli ediyoruz. İnsan böyle bir varlık. İnsanın bu genel özelliği gezegenimizin her yerinde geçerli.

Bu tür övgülerin etkisi son derece az. Karşımızdakinin özdeğerini beslemekten çok uzak. Besin değeri çok düşük. Bunlar adeta övgünün suyunun suyu. İyi olanı, güzel olanı, başarıyı doğrudan sahibine bildirmeli.